top of page

Buket FİTOZ

30 Eki
4 dakikada okunur

İnsanları tüketerek sürdürülebilir bir iş kurabilir misiniz?


Buket FİTOZ

İş dünyasında sürdürülebilirlik denildiğinde aklımıza genellikle finansal istikrar, büyüme, kaynak yönetimi ve uzun vadeli yatırımlar geliyor.


Peki ya insanlar?


Bir şirketin bilançosu büyürken çalışanları mutsuzsa, iş ortakları sürekli değişiyorsa ve geride güvenini kaybetmiş insanlar bırakıyorsa, o şirketin başarısını nasıl değerlendirmeliyiz?


Son dönemde yaşadığım iki farklı iş deneyimi, yıllardır üzerinde düşündüğüm bir konuyu yeniden sorgulamama neden oldu.


Sürdürülebilirlik yalnızca bir şirketin ne kadar uzun süre ayakta kaldığıyla değil, bunu yaparken insanlara nasıl davrandığıyla da ilgilidir.


Bir yatırımcının önceliği

Yakın zamanda uluslararası yatırımları bulunan, iş hayatında önemli başarılar elde etmiş Pakistanlı bir iş insanıyla ortak yatırım üzerine görüşmeye başladık.


Ticari deneyimlerimizi, iş geliştirme yetkinliklerimizi ve yatırım fırsatlarını değerlendirdik. Ancak beni en çok etkileyen, işin finansal boyutundan çok birlikte çalışacağı insanlara gösterdiği ilgiydi.


Bizi yalnızca profesyonel kimliklerimizle değerlendirmiyordu. Doğal ortamlardaki davranışlarımızı, birbirimizle iletişimimizi, anlaşmazlıklara verdiğimiz tepkileri anlamaya çalışıyordu. İş yapma anlayışını üç temel ilkeyle açıklıyordu.


Birincisi: Her sorunun açık iletişimle çözülebileceğine inanıyordu.


İkincisi: İletişimin kapandığı, tartışmaların yapıcı olmaktan çıkıp sürekli çatışmaya dönüştüğü bir ilişkiyi sürdürmek istemiyordu.


Üçüncüsü: Birlikte çalıştığı insanların yaptıkları işten ve bulundukları ortamdan mutlu olmalarını önemsiyordu.


Ve bunu anlatırken söylediği bir söz, üzerinde uzun süre düşünmeme neden oldu:


“Beni sevmek zorunda değilsin. Benimle çalışırken mutlu değilsen burada kalmak zorunda da değilsin. Beni sevmiyorsan bu benim hatam olabilir, senin değil.”


İş dünyasında yöneticilerin çalışanlarından sadakat beklemesine alışığız. 


Peki kaç yönetici, çalışanının kendisiyle çalışmaktan mutlu olmamasında kendi payı olabileceğini kabul ediyor?


Bu cümlede beni etkileyen, bir çalışanın ayrılma özgürlüğünden çok, bir liderin kendisini sorgulayabilmesiydi. Çünkü otorite sahibi olmak, her zaman haklı olmak anlamına gelmez.


Bir çalışan yöneticisini sevmeyebilir. Onunla aynı fikirde olmayabilir. Hatta birlikte çalışmak istemeyebilir. Bunların hiçbiri tek başına o çalışanın başarısız veya sadakatsiz olduğunu göstermez. Bazen sorun performansta değil, ilişkidedir. Bazen de o ilişkinin sorumluluğu yalnızca çalışana ait değildir.


Bence gerçek liderlik, insanların neden kaldığını bilmek kadar, neden gitmek istediklerini de anlayabilmektir.


Aynı dünyanın diğer yüzü

Bir de bunun tam tersini gözlemlediğim bir iş anlayışı var.


Geçmişte birlikte çalıştığım bir çözüm ortağının ticari yaklaşımında, kısa vadeli kazanç çoğu zaman uzun vadeli güvenin önüne geçiyordu. İnsanlara gerçekleşmesi son derece güç vaatler sunulması, beklentilerin doğru yönetilmemesi ve sonuçların kişiler üzerinde yaratabileceği zararların yeterince önemsenmemesi...


Bu yaklaşımda esas olan, kurulan ilişkinin devamlılığı değil, bir sonraki kazanç fırsatıydı. Bir müşteri giderse yenisi bulunabilirdi. Bir çalışan ayrılırsa yerine başkası gelebilirdi. Bir pazarda güven kaybedilirse başka bir pazarda yeniden başlanabilirdi.


İlk bakışta bu model para kazandırabilir. Hatta kısa vadede, daha dikkatli ve etik davranan işletmelerden daha hızlı gelir elde ediyor gibi de görünebilir. Ama burada gözden kaçan önemli bir maliyet var.


Kaybedilen güven, boşa harcanan emek ve insanların hayatında bırakılan zararlar finansal tablolarda her zaman görünmez.


Oysa görünmemeleri, var olmadıkları anlamına gelmez. Bir şirketin sürekli yeni müşterilere, yeni çalışanlara ve yeni iş ortaklarına ihtiyaç duymasının nedeni her zaman büyümesi değildir.


Bazen bunun nedeni, mevcut ilişkilerini koruyamamasıdır.


Ve bence bu ikisi arasındaki fark, sürdürülebilir iş geliştirmeyi anlamanın en önemli noktalarından biridir.


Çalışan mutluluğu bir yan hak değildir..!

Yirmi yılı aşkın kariyerimde farklı şirketlerde, markalarda ve ticari organizasyonlarda görev aldım. Binlerce müşteriye hizmet veren operasyonların içinde çalışırken şunu öğrendim: Bir organizasyonun gücü yalnızca sistemlerinden, ürünlerinden veya bütçesinden gelmez.


O sistemleri yaşatan insanlardan gelir. Çalışan mutluluğu ise yalnızca yüksek maaş, güzel bir ofis veya şirket etkinlikleriyle sağlanamaz.


İnsanlar fikirlerini söyleyebildikleri, hata yaptıklarında aşağılanmadıkları, emeklerinin karşılığını alabildikleri ve kendilerini güvende hissettikleri ortamlarda daha sağlıklı iş ilişkileri kurabilirler. Burada mutluluk, herkesin her zaman iyi hissetmesi anlamına gelmiyor.


İş hayatında baskı da vardır, anlaşmazlık da, başarısızlık da. Önemli olan, bunların nasıl yönetildiğidir. Açık iletişim, karşılıklı saygı ve hakkaniyet varsa zor dönemler bile birlikte aşılabilir. 


Ancak insanlar sürekli kendilerini savunmak, haklarını korumak veya verilen sözlerin tutulmasını beklemek zorunda kalıyorsa, o ortamda uzun vadeli başarıdan söz etmek güçleşir.


Çünkü insanın sürekli kendisini korumaya çalıştığı bir yerde, bütün enerjisini işini geliştirmeye ayırmasını bekleyemezsiniz.


Kârlılık ile sürdürülebilirlik aynı şey değildir

Bir şirketin bugün para kazanması, yarın da kazanacağı anlamına gelmez. Kısa vadeli kârlılık bazen agresif satışlarla, aşırı vaatlerle veya çalışanlar üzerinde kurulan baskıyla elde edilebilir. Fakat sürdürülebilir bir iş modeli yalnızca gelir yaratmakla değil, o geliri mümkün kılan ilişkileri korumakla da ilgilidir.


İyi çalışanların kalmak istediği, müşterilerin yeniden tercih ettiği ve iş ortaklarının güven duyduğu bir organizasyon oluşturmak zaman alır. Bunu kaybetmek ise bazen tek bir yanlış kararla mümkündür. Bu nedenle sürdürülebilirlik benim için artık yalnızca finansal bir kavram değil. Aynı zamanda bir yönetim anlayışı.


İnsanları tüketmeden büyüyebilmek, güveni kaybetmeden kazanabilmek ve başarıyı yalnızca bugünün rakamlarıyla değerlendirmemek...


İyi bir lider, çalışanlarının kendisini sevmesini beklemez. Onların kendisiyle çalışmaktan mutsuz olmalarının nedenini sorgulayabilecek olgunluğa sahip olur.


Çünkü sürdürülebilirlik, insanları elinde tutmak değil; insanların kalmak isteyeceği bir ortam yaratmaktır.


Masanın Diğer Tarafı

İş hayatında herkes büyümek ister.


Ama belki de büyümeden önce sormamız gereken başka sorular vardır.


  • Bizimle çalışan insanlar bizimle devam etmek istiyor mu?


  • Müşterilerimiz bizi yeniden tercih ediyor mu?


  • İş ortaklarımız aynı masaya tekrar oturmak istiyor mu?


  • Ve en önemlisi, başarı diye tanımladığımız şeyin arkasında nasıl bir insan hikâyesi bırakıyoruz?


Çünkü bir işletmenin gerçek değeri yalnızca kazandığı parayla ölçülmez.


Bazen asıl başarı, insanlar sizinle çalışmak zorunda olmadıkları hâlde sizinle çalışmaya devam etmek istemeleridir.


Bir iş insanı, birlikte çalışacağı insanları tanımak için zaman harcıyor. Diğeri ise kaybettiği insanların yerine yenilerini bulabileceğini düşünerek yoluna devam ediyor.

İkisinin de para kazanması mümkün.


Ama aynı şekilde sürdürülebilir bir değer yaratmaları mümkün mü?


Masanın Diğer Tarafı'ndan bakınca gördüğüm şu: Para kazanmak bir sonuçtur. Güven oluşturmak ise o sonucu sürdürülebilir kılan temeldir.


 
 
 

Yorumlar


bottom of page