Buket FİTOZ
Müşteriyi kazanmak mı, elde tutmak mı daha pahalı?

İş dünyasında yeni müşteri kazanmak her zaman heyecan vericidir.Yeni bir anlaşma, yeni bir satış noktası, yeni bir sipariş...
Satış raporlarında büyüme rakamları yükselir, hedefler gerçekleşir, ekipler başarılarını kutlar.
Peki aynı dönemde mevcut müşterilerimizin kaçını kaybettiğimizi biliyor muyuz?
Ve daha önemlisi, neden kaybettiğimizi?
Yirmi yılı aşkın kariyerimde farklı markaların, satış kanallarının ve ticari operasyonlarını yönettim. 3 bin 500 müşteriyi kapsayan bir ticari yapının içinde çalışırken, müşteri kazanmanın ve müşteri ilişkilerini sürdürülebilir hâle getirmenin birbirinden ne kadar farklı beceriler gerektirdiğini gözlemledim.
Zamanla şunu fark ettim:
İlk siparişi almak satışın başarısıdır. İkinci siparişi almak ise çoğu zaman ilişkinin başarısıdır.
Yeni müşteri kazanmak neden bu kadar cazip?
Çünkü ölçülmesi ve gösterilmesi kolaydır.
Kaç yeni müşteri kazandık?
Kaç yeni satış noktası açtık?
Ne kadar yeni ciro yarattık?
Bunların hepsi önemli performans göstergeleridir.
Ancak bir müşteriyi kazanmak için yapılan yatırım yalnızca satış görüşmesinden ibaret değildir.
Pazarlama bütçesi, saha ziyaretleri, kampanyalar, ticari koşullar, iskonto oranları ve operasyonel süreçler...
Bütün bunlar müşteri edinme maliyetinin parçalarıdır.
Üstelik ilk satışın gerçekleşmesi, o müşterinin şirkete gerçekten kâr kazandırdığı anlamına gelmez.
Bazen yeni müşteri kazanmak için o kadar fazla taviz verilir ki elde edilen ciro, yaratılan ticari değeri doğru yansıtmaz.
Ciro büyümesi ile kârlı büyüme aynı şey değildir.
Peki mevcut müşterilerimiz?
Bir müşteriyi kazanmak için aylarca çalışabiliriz.Ancak onu kaybetmek bazen tek bir olumsuz deneyimle mümkündür.
Geciken bir teslimat, çözülmeyen bir şikâyet, tutulmayan bir söz veya kendisini artık önemsenmiyor hissetmesi...
Özellikle perakende ve marka yönetimi deneyimlerimde şunu gördüm: Müşteriler yalnızca ürün satın almaz.Güven, süreklilik ve öngörülebilirlik de satın alırlar.
Bir müşterinin aynı markayı yeniden tercih etmesi, yalnızca üründen memnun olduğu anlamına gelmez.
O markayla kurduğu ilişkinin devam etmesini istediğini de gösterir.Ve bence şirketlerin en değerli varlıklarından biri, tekrar tekrar kendilerini tercih eden müşterileridir.
Her müşteriyi elde tutmalı mıyız?
İşte burada biraz farklı düşünüyorum.
Müşteri sadakati önemli, ama her müşteriyi ne pahasına olursa olsun elde tutmak doğru bir strateji değil.
Bazı müşteriler yüksek ciro yaratırken düşük kârlılık sağlayabilir.
Bazıları sürekli özel fiyat, ek hizmet veya ticari taviz talep edebilir.
Bazılarıyla çalışmanın operasyonel maliyeti, yarattıkları ekonomik değerin üzerine çıkabilir.
Bu nedenle müşteri yönetimini yalnızca kayıp oranları üzerinden değerlendirmek yeterli değildir.
Asıl soru, kaç müşteriyi koruduğumuz değil; hangi müşterilerle karşılıklı değer yarattığımızdır.
Müşteri yaşam boyu değeri, yani Customer Lifetime Value (CLV), tam da bu nedenle önemlidir.
Bir müşterinin bugün ne kadar satın aldığı kadar, gelecekte ne kadar değer yaratabileceğini de anlamamız gerekir.
Ancak bu değer yalnızca finansal olmayabilir.Bazı müşteriler yeni pazarlara açılmamızı sağlar. Bazıları markamızın görünürlüğünü güçlendirir. Bazıları ise bize yeni müşteri kazandıran güçlü referanslara dönüşür.
Dolayısıyla iyi müşteri yönetimi, yalnızca satış rakamlarını değil, ilişkinin bütününü değerlendirebilmektir.
CRM bir yazılım değil, bir yönetim anlayışıdır
Bugün şirketler müşteri ilişkileri yönetimi için önemli teknolojik yatırımlar yapıyor.
CRM sistemleri, raporlar, otomasyonlar, müşteri segmentasyonları...
Bunların hepsi değerli araçlar.
Ancak bir müşterinin neden uzaklaştığını anlamıyorsak, dünyanın en gelişmiş CRM sistemine sahip olmamızın ne kadar anlamı var?
Bence müşteri ilişkileri yönetiminin temelinde teknoloji değil, müşteriyi gerçekten tanımak vardır.
Son siparişi ne zamandı?
Satın alma sıklığı neden değişti?
Şikâyeti çözüldü mü?
Rakiplerimize yönelmesinin nedeni fiyat mı, hizmet mi, yoksa artık kendisini yeterince önemli hissetmemesi mi?
Bu sorulara cevap veremeyen bir organizasyon, müşterilerini yönetmekten çok satış kayıtlarını yönetiyor olabilir.
CRM'in gerçek değeri, müşteri hakkında ne kadar veri topladığımızda değil; o verilerle ne kadar doğru karar alabildiğimizde ortaya çıkar.
Girişimci olunca bakış açısı değişiyor
Kurumsal hayatta müşteri portföylerini ve ticari hedefleri yönetirken başarıyı farklı performans göstergeleriyle değerlendiriyordum.
Kendi markam ile girişimcilik deneyimi kazandığımda ise müşteri ilişkilerinin başka bir boyutunu daha yakından gördüm.
Çünkü kendi işinizde müşteri kaybı yalnızca bir rapordaki rakam değildir.
Kaybedilen gelir, yeniden kazanılması gereken güven ve bazen telafi edilmesi güç bir fırsattır.
Bir müşteri tekrar satın aldığında ise bunun değeri yalnızca yeni bir sipariş değildir.
Markanızın verdiği sözü yerine getirdiğinin de bir göstergesidir.
Bu iki farklı deneyim bana aynı gerçeği farklı açılardan öğretti:
Sürdürülebilir büyüme, sürekli yeni müşteri aramakla değil, mevcut müşterilerin yeniden tercih etmek isteyeceği bir değer yaratmakla mümkün olur.
Masanın Diğer Tarafı
Peki müşteriyi kazanmak mı, elde tutmak mı daha pahalı?
Bu sorunun her sektör, her şirket ve her müşteri için geçerli tek bir cevabı yok.
Müşteriyi elde tutmanın maliyeti, ilişkinin kârlılığı ve gelecekte yaratacağı değer birlikte değerlendirilmelidir.
Ancak şundan eminim:
Yeni müşteri kazanmak için harcadığımız çabayı, mevcut müşterilerimizin neden bizimle çalışmaya devam ettiğini anlamak için de göstermeliyiz.
Çünkü büyüme yalnızca portföye eklenen yeni isimlerle ölçülmez.
Portföyde kalmayı tercih eden müşterilerle de ölçülür.
Bugün şirketlere sormak istediğim soru şu:
Yarın yeni müşteri kazanmayı bıraksanız, mevcut müşterileriniz sizi ne kadar süre büyütmeye devam ederdi?
Belki de gerçek ticari gücümüzün cevabı burada saklıdır.
Masanın Diğer Tarafı'ndan bakınca gördüğüm şu: Yeni müşteri kazanmak büyümeyi başlatır. Güven ve tekrar tercih edilmek ise o büyümeyi sürdürülebilir kılar.




Yorumlar